23 10 615 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Βιομηχανική Αρχαιολογία: Η Άλλη Αρχαιότητα Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Γιώργος Μαχαίρας Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Φεβρουάριος 1986 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Βιομηχανική Αρχαιολογία: Η Άλλη Αρχαιότητα Item Type Journal Article Author Γιώργος Μαχαίρας URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/18-3.pdf Issue 18 Pages 15-22 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Φεβρουάριος 1986 Language Ελληνικά Abstract Note «Η βιομηχανική αρχαιολογία είναι ένα πεδίο μελέτης που ενδιαφέρεται για την ανίχνευση, την έρευνα, την καταγραφή και ενδεχομένως τη διατήρηση των βιομηχανικών μνημείων. Εκτός αυτού προσπαθεί να συνδέσει το ενδιαφέρον αυτών των μνημείων στο ιστορικό, κοινωνικό, τεχνολογικό τους πλαίσιο.» Η χρονολογική οριοθέτηση της έρευνας είναι από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η βιομηχανική αρχαιολογία. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το πεδίο έρευνας αρχίζει από την προϊστορία, όταν ο άνθρωπος εκμεταλλεύεται και επεξεργάζεται πρώτες ύλες για να κατασκευάσει εργαλεία. Άλλοι όμως θεωρούν το βιομηχανικό μνημείο ένα «σημάδι» και, στρέφοντας την προσοχή τους από τα πράγματα στους ανθρώπους, εστιάζουν στη νέα εργασιακή και κοινωνική οργάνωση και στις πόλεις που αυτή η δυναμική μεταμορφώνει. Ένα δεύτερο πρόβλημα αφορά τη θεωρητική και μεθοδολογική πληρότητα αυτού του νέου χώρου έρευνας. Τώρα πια πηγές πληροφοριών θεωρούνται όχι μόνο τα μνημεία αλλά και αρχεία βιομηχανιών, σχέδια, φωτογραφίες, γραπτές ή προφορικές μαρτυρίες. Θεωρείται επίσης δεδομένο ότι το φαινόμενο της εκβιομηχάνισης διαμόρφωσε όχι μόνο κοινωνικές συμπεριφορές και νοοτροπίες αλλά ακόμη και το υποσυνείδητο των ανθρώπων. Οι κλειστές ιεραρχίες που κατακερμάτιζαν το πεδίο της ιστορίας σπάνε, οι χώροι αναζήτησης αποδεικνύονται αλληλένδετοι. Ακόμη ένα ζήτημα αποτελεί η σχέση του αντικειμένου της βιομηχανικής αρχαιολογίας με την πολιτιστική κληρονομιά. Τα πολιτιστικά αγαθά οφείλουν να επαναπροσδιοριστούν για να συμπεριλάβουν την «κουλτούρα του χρήσιμου», την ιστορία των «κατώτερων τάξεων», ένα παρελθόν που είναι ακόμα μέσα μας. Προτείνεται η διεύρυνση του αισθητικού κώδικα στην αισθητική της μηχανής. Τα αντικείμενα της βιομηχανικής αρχαιολογίας που εντάσσονται στην πολιτιστική κληρονομιά είναι: α) τα βιομηχανικά κτίρια, β) οι εργατικές κατοικίες, γ) τα μέσα επικοινωνίας και μεταφοράς, δ) οι μηχανές, τα εργαλεία. Η βιομηχανική αρχαιολογία εγείρει σύνθετα προβλήματα καταγραφής, διατήρησης και χρήσης. Η προστασία των βιομηχανικών μνημείων με την υπάρχουσα νομοθεσία είναι αδύναμη και ανεπαρκής. Η καταγραφή θα πρέπει να αποτελέσει το κατώφλι της έρευνας για τις ιστορικές κοινωνικές ομάδες και για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, στην πόλη, στους ανθρώπους που έφερε η εκβιομηχάνιση. Η συλλογή και η ταξινόμηση ενός τέτοιου υλικού είναι ήδη έργο τεράστιο. Η αποδοχή μιας πολιτικής της «διατήρησης» δεν εγγυάται ούτε τη σωστή ανάδειξη των μνημείων, ούτε τη σωστή τους επανένταξη, ούτε την εύστοχη επαναχρησιμοποίησή τους. Το μέλλον των βιομηχανικών μνημείων, για κάποιο λόγο, συνδέθηκε άρρηκτα με τους ανεξάντλητους πολιτιστικούς συλλόγους. Ουδείς φαντάζεται να στεγάζονται σε βιομηχανικά μνημεία σχολεία, γυμναστήρια, βιβλιοθήκες. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Εργοστάσια Κλωστοϋφαντουργίας στην Έδεσσα Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Χριστίνα Ζαρκάδα-Πιστιόλη Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Φεβρουάριος 1986 Zotero Title Εργοστάσια Κωστοϋφαντουργίας στην Έδεσσα Item Type Journal Article Author Χριστίνα Ζαρκάδα-Πιστιόλη URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/18-6.pdf Issue 18 Pages 37-47 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Φεβρουάριος 1986 DOI Ελληνικά Abstract Note Η Έδεσσα ήταν η δεύτερη πόλη στην παραγωγή μεταξιού. Είχε εκκοκκιστήρια βάμβακος και εργοστάσια ταπητουργίας που γνώρισαν ιδιαίτερη άνθηση. Τα υδροκίνητα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας, σε μεγάλη ακμή κατά το μεσοπόλεμο, ιδρύθηκαν ανάμεσα στο 1874 και το 1912 στις πόλεις του Βερμίου και επωφελήθηκαν από την κινητήρια δύναμη του νερού, τα χαμηλά ημερομίσθια και την πλούσια ντόπια παραγωγή πρώτων υλών. Στην Έδεσσα κάθε εργοστάσιο εκμεταλλεύεται και έναν καταρράκτη. Ο μηχανικός τους εξοπλισμός προέρχεται από την Ευρώπη ενώ η παραγωγή τους καταναλώνεται στην ευρύτατη περιοχή της τότε Ευρωπαϊκής Τουρκίας. 1. Το Νηματουργείο Γρηγορίου Τσίτση και Σία ιδρύθηκε το 1895. Η πρώτη βιομηχανική μονάδα της Έδεσσας εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο νηματουργείο όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και της Ανατολής. 2.«Ένωσις Βιομηχανικών Επιχειρήσεων ΕΣΤΙΑ Α.Ε.» είναι η επωνυμία της επιχείρησης που συνενώνει ένα νηματουργείο και ένα κλωστοϋφαντουργείο που παρήγαγε δίμητο, φανέλα και κάμποτο. 3. Το «Κανναβουργείο Α.Ε. Έδεσσα» άρχισε να λειτουργεί το 1913. Ήταν το καλύτερο από τα τέσσερα κανναβουργεία της Ελλάδας και παρήγαγε σχοινιά και σπάγκους. Ιστορικό διατηρητέο μνημείο, σώζει ως σήμερα τον αρχικό του εξοπλισμό. 4.Το Κανναβουργείο των αδελφών Αποστόλου και Σπυριδωνίδη ουσιαστικά δεν λειτούργησε. Σώζονται μόνο οι εξωτερικοί του τοίχοι από πωρόλιθο. 5.Η Εριοβιομηχανία ΣΕ.ΚΟ Α.Ε. ξεκίνησε ως Εριουργείο των αδελφών Σεφερτζή-Κόκκινου, είχε τον τελειότερο μηχανικό εξοπλισμό από όλα τα εργοστάσια της πόλης και παρήγαγε υφάσματα σκωτσέζικα (κασμίρια). Το 1985 αγοράζεται από τον βιομήχανο Σημαιοφορίδη για να μετατραπεί σε εργοστάσιο έτοιμων ενδυμάτων. Στο πλαίσιο της μετατροπής, ο αρχικός εξοπλισμός πουλήθηκε και 36 αργαλειοί έγιναν παλιοσίδερα. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Σύγχρονη Αρχαιολογία: Ρεύματα και Κατευθύνσεις Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Κώστας Κωστάκης Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Αύγουστος 1986 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Σύγχρονη Αρχαιολογία: Ρεύματα και Κατευθύνσεις Item Type Journal Article Author Κώστας Κωστάκης Issue 20 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Αύγουστος 1986 Language Ελληνικά Abstract Note Η «νέα αρχαιολογία» που εμφανίστηκε στη δεκαετία του 1960 και του 1970 στη Βόρεια Αμερική και την Αγγλία, συνέβαλε με τον έντονο επιστημολογικό της προσανατολισμό στον ορισμό της αρχαιολογίας ως επιστήμης. Η νέα αρχαιολογία υιοθέτησε την παραγωγική-υποθετική μέθοδο ερμηνεύοντας τα φαινόμενα με την κατασκευή γενικών υποθέσεων που στη συνέχεια ελέγχονται από την αρχαιολογική μαρτυρία. Αντίθετα, η επαγωγική μέθοδος που διατυπώνει γενικές προτάσεις με βάση επιμέρους εμπειρικές παρατηρήσεις θεωρήθηκε τότε ανεπαρκής, καθώς η μετάβαση από τα πολλά επιμέρους στο γενικό εμπεριέχει κάποιο βαθμό διαίσθησης ή αυθαιρεσίας. Με θεωρητικές αποσκευές που τόνιζαν την ενότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και την ευθύγραμμη κατεύθυνση της προόδου, η αρχαιολογία του 19ου αιώνα είχε επιχειρήσει την εφαρμογή ενός πρώτου ερμηνευτικού σχήματος, του συστήματος των Τριών Σταδίων. Το σχήμα προτάθηκε από τον Δανό Thomsen (1836) και έβλεπε την εξέλιξη του πολιτισμού μέσα από τεχνολογικά στάδια (Εποχές του Λίθου, του Χαλκού, του Σιδήρου) που επιβεβαιώθηκαν στρωματογραφικά. Ωστόσο, μια χρονικά παράλληλη αλλά αντίρροπη κίνηση εκφράστηκε με τον Ρομαντισμό που τόνιζε την ιδιαιτερότητα της σκέψης και της συμπεριφοράς κάθε εθνικής ομάδας. Έτσι ,μπήκε στην αρχαιολογική ανάλυση η έννοια της πολιτιστικής ομάδας. Το θεωρητικό πρότυπο της «πολιτιστικής-ιστορικής» προσέγγισης που θεωρεί τα πολιτιστικά φαινόμενα παράγωγο μοναδικών συγκυριών γρήγορα αποδείχθηκε ανεπαρκές για την ερμηνεία τους. Για να εξηγήσει τις ομοιομορφίες, η μέθοδος αυτή επιστρατεύει τη διασπορά ιδεών ή το εμπόριο ή τις μετακινήσεις των ανθρώπων, περιορίζοντας την ανθρώπινη επινοητικότητα σε προνομιακές περιοχές και λαούς. Η προσέγγιση αυτή καλύπτει μόνο τον πρώτο από τους τρεις στόχους της αρχαιολογικής ανάλυσης, την περιγραφή της μορφής της υλικής μαρτυρίας στον χώρο και τον χρόνο, το τι, το πότε και το πού. Οι άλλοι δύο, ο καθορισμός της λειτουργίας και ο προσδιορισμός της πολιτιστικής διαδικασίας, μένουν αναπάντητοι. Οι επικριτές αυτής της μεθόδου τής προσάπτουν και την κανονιστική (normative) αντίληψη που αποδίδει την ομοιομορφία της υλικής μαρτυρίας σε πολιτισμικούς «κανόνες». Η διαδικαστική προσέγγιση (processual archaeology) καλείται να απαντήσει στο πώς και στο γιατί. Εκεί που η κανονιστική αντίληψη θα ερμήνευε μια μεταβολή στην κεραμική, λόγου χάρη, ως προϊόν μετανάστευσης, τώρα χρειάζεται να προσδιοριστεί και ο τρόπος με τον οποίο η αναδιάταξη των στρατηγικών επιβίωσης (αύξηση του πληθυσμού;) επιφέρει μεταβολές στην παραγωγή και τη διανομή της κεραμικής. Βασικά σημεία της διαδικαστικής προσέγγισης είναι η συνολική αντίληψη του πολιτιστικού φαινομένου και η παραγωγική συλλογιστική. Ο υλισμός που τη χαρακτηρίζει έρχεται σε αντίθεση με τον ιδεαλισμό της κανονιστικής προσέγγισης: η αρχαιολογία δεν μελετά πια ιδέες αλλά διαδικασίες, δηλαδή την ανθρώπινη πράξη. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Το Οικομουσείο: Η Συμβολή του στην Πολιτιστική, Κοινωνική και Οικονομική Ανάπτυξη. Οικομουσείο στην Ελλάδα Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Αλέξανδρος Πιστοφίδης Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Αύγουστος 1986 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Το Οικομουσείο: Η Συμβολή του στην Πολιτιστική, Κοινωνική και Οικονομική Ανάπτυξη. Οικομουσείο στην Ελλάδα Item Type Journal Article Author Αλέξανδρος Πιστοφίδης URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/20-12.pdf Issue 20 Pages 68-73 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Αύγουστος 1986 Language Ελληνικά Abstract Note Πρώτη η Γαλλία το 1971 ίδρυσε στην περιοχή της Βουργουνδίας «Οικομουσείο», ονομασία που συμβολίζει την αρμονική συμβίωση Μουσείου και περιβάλλοντος. Ο εμπνευστής της ιδέας Hugues de Varine πίστευε ότι έτσι θα αναπτύσσονταν η συλλογική μνήμη και η συλλογική ταυτότητα καθώς και η συνείδηση των αλλαγών που συμβαίνουν σε όλους τους τομείς. Οι κύριοι τομείς δράσης αυτού του Οικομουσείου είναι: ο άνθρωπος και το περιβάλλον, η βιομηχανική εξέλιξη, ο κοινωνικός βίος, η κοινωνικοοικονομική ιστορία και ο λαϊκός πολιτισμός. Στην Πορτογαλία, στο νότιο μέρος του κόλπου της Λισαβώνας, η ξαφνική εγκατάσταση μεγάλης βιομηχανικής μονάδας οδήγησε σε πληθυσμιακή έκρηξη. Η ενσωμάτωση του ξένου πληθυσμού ήταν η αφορμή για την ίδρυση «Οικομουσείου ανάπτυξης». Στην περίπτωση του Καναδά το Οικομουσείο εγκαταστάθηκε σε αγροτική περιοχή του Κεμπέκ που χαρακτηρίζεται από τη μετανάστευση και την απομόνωση. Στον Καναδά αλλά και σε άλλες χώρες έγιναν προσπάθειες να μεταφερθεί το μοντέλο του Οικομουσείου σε συνοικίες μεγαλουπόλεων. Τα Οικομουσεία στην Ελλάδα θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ταυτότητα μέσα σε έναν κόσμο που χάνεται, να ευαισθητοποιήσουν για θέματα περιβάλλοντος, να φτιάξουν μια γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στο παραδοσιακό και το μοντέρνο προσφέροντας σε μια εποχή ραγδαίων αλλαγών εργαλεία κατανόησης αλλά και να λειτουργήσουν εκπαιδευτικά ως σχολεία και χώροι λαϊκής επιμόρφωσης. Η ανέγερσή τους δεν απαιτεί τους οικονομικούς πόρους ή το ειδικευμένο προσωπικό που συνδέουμε με τα γνωστά Μουσεία. Το στοίχημα για τα Οικομουσεία είναι να τα αγκαλιάσει η κοινότητά τους. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Συντήρηση, η Διάσωση της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Αντρέας Ιωαννίδης Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Μάρτιος 1987 Language A language of the resource Ελληνκά Zotero Title Συντήρηση, η Διάσωση της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς Item Type Journal Article Author Αντρέας Ιωαννίδης URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/22-1.pdf Issue 22 Pages 6 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Μάρτιος 1987 Language Ελληνκά Abstract Note Η συντήρηση καθιερώνεται από τον 16o αιώνα και εξής με τη δημιουργία συλλογών και μουσείων. Μέχρι τον 19ο αιώνα και στο πλαίσιο της αντίληψης περί συναισθηματικής προσέγγισης των έργων τέχνης, ο συντηρητής εκφράζει τα γούστα μιας αναπτυσσόμενης αστικής κοινωνίας που προβάλλει περισσότερο το «φαίνεσθαι» παρά το «είναι». Η διεύρυνση της έννοιας της πολιτιστικής κληρονομιάς τον 20ό αιώνα καλύπτει τόσο το «είναι» όσο και το «χρήσιμο». Ο ρόλος του συντηρητή αλλάζει, η καλλιτεχνική προσέγγιση συνδυάζεται με την επιστημονική, με σκοπό να αποκατασταθούν οι διαδικασίες παραγωγής του αντικειμένου. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Ιστορική Εξέλιξη της Συντήρησης-Διαμόρφωση Σύγχρονων Τάσεων Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Μαρίνα Λυκιαρδοπούλου Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Μάρτιος 1987 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Ιστορική Εξέλιξη της Συντήρησης-Διαμόρφωση Σύγχρονων Τάσεων Item Type Journal Article Author Μαρίνα Λυκιαρδοπούλου URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/22-2.pdf Issue 22 Pages 8-13 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Μάρτιος1987 Language Ελληνικά Abstract Note Συντήρηση είναι η προσπάθεια για την παρεμπόδιση ή, έστω, την επιβράδυνση της φθοράς των αντικειμένων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Περιλαμβάνει: την επιστημονική εξέταση, θεραπεία και αποκατάσταση των αντικειμένων και τη φροντίδα για τις κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης ή έκθεσης. Επίσης περιλαμβάνει την προληπτική συντήρηση, την αποτελεσματικότερη μέθοδο θεραπείας. Ο 19ος αιώνας θεωρείται η απαρχή της ιστορίας της συντήρησης ή τουλάχιστον της συστηματικής προστασίας των μνημείων. Σε αυτό συνέβαλαν οι αρχαιολογικές ανασκαφές που συμπορεύτηκαν με την ανάδειξη των εθνικών κρατών. Το 1877 ο William Morris ιδρύει το σύλλογο για την Προστασία των Αρχαίων Κτιρίων. Όμως μέχρι και τον 19ο αιώνα, οι επεμβάσεις δεν αντίκεινται στην παραποίηση ενώ εξακολουθούν να επιδιώκουν κάποιο ολοκληρωμένο αποτέλεσμα, σύμμορφο με τα γούστα της εποχής. Στη φθορά του χρόνου επομένως , ερχόταν να προστεθεί και η φθορά από τις επεμβάσεις «συντήρησης». Στις αρχές του 20ού αιώνα αρχίζει η θεωρητική συζήτηση για την έννοια του μνημείου και τη σημασία της προστασίας. Βιέννη 1905, συνάντηση συντηρητών. Το Διεθνές Συνέδριο Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας, Αθήνα 1931, έδωσε τη «χάρτα των Αθηνών». Οι καταστροφές από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο αυξανόμενος αριθμός των ανασκαφών και των ευρημάτων έκαναν οξύτερο το πρόβλημα της συντήρησης. Το 1950 ιδρύεται το Διεθνές Ινστιτούτο για τη Συντήρηση (IIC) και το 1952 εμφανίζεται το περιοδικό Studies in Conservation. Υπό την αιγίδα της Unesco ιδρύονται το ICOM (1949), το ICCROM (1959), το ICOMOS (1965). Σε πολλές από τις συναντήσεις της η Unesco διατύπωσε και καθιέρωσε αρχές, ενώ οι διεθνείς οργανισμοί με τα συνέδρια, τη βιβλιογραφία, την έκδοση βιβλίων, το συμβουλευτικό τους ρόλο κ.ά. ανέπτυξαν τον επιστημονικό χαρακτήρα της συντήρησης και την καθιέρωσαν ως επάγγελμα με ποικίλες ειδικότητες. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Από τον «Αρχιμουσειώτην» Φραγκίσκο Nόβο στους Διπλωματούχους Συντηρητές Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Όλγα Γκράτζιου Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Μάρτος 1987 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Από τον «Αρχιμουσειώτην» Φραγκίσκο Nόβο στους Διπλωματούχους Συντηρητές Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης Item Type Journal Article Author Όλγα Γκράτζιου URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/22-3.pdf Volume Αρχαιολογία και Τέχνες Issue 22 Pages 14-21 Publication Title Αρχαιολογία Date Μάρτος 1987 Language Ελληνικά Abstract Note Στην Ελλάδα, η πρώτη συστηματική συντήρηση έργου τέχνης με ιστορική σημασία αφορά τα ψηφιδωτά στο Δαφνί και έγινε από τον Βενετό Νόβο ανάμεσα στο 1892 και το 1894. Τον Νόβο διαδέχθηκαν «ζωγράφοι». Ο Φώτης Κόντογλου, ο Φώτης Ζαχαρίου, ο Δημήτρης Πελεκάσης που ήταν ζωγράφοι δούλεψαν πολλά χρόνια ως συντηρητές. Απηχώντας μια μακρά παράδοση, ο μοναχός και ζωγράφος Διονύσιος από το Φουρνά, τον 18ο αιώνα στην Ερμηνεία της Ζωγραφικής τέχνης, αναφέρεται στην επισκευή φθαρμένων εικόνων και μεταφέρει την άποψη ότι ο κατασκευαστής είναι ο καλύτερος επιδιορθωτής. Στον μεσοπόλεμο κάποιοι ζωγράφοι απέκτησαν όνομα και ως συντηρητές εικόνων από ιδιωτικές συλλογές. Τον ζωγράφο ως παραχαράκτη ενσαρκώνει ο Δ. Πελεκάσης (1811-1973) που δούλευε και για το Δημόσιο και για ιδιώτες. Η κατάσταση θα αλλάξει μόνο μετά το 1960. Η Χάρτα της Βενετίας (1964) θέτει τις αρχές για την προστασία, την αναστήλωση και τη συντήρηση των μνημείων. Η Συντήρηση διεκδικεί την αυτονομία της ως επιστημονικός κλάδος. Παράλληλα, στην Ελλάδα η Αρχαιολογική Υπηρεσία διευρύνει πολύ τις εργασίες και το προσωπικό της και εγκαινιάζει τον νέο κλάδο των «Ζωγράφων Αναστηλώσεως». Ποικίλες ήταν οι προελεύσεις μαθητείας των συντηρητών του Υπουργείου. Το 1967 ιδρύεται ιδιωτική, μέση σχολή, τμήμα των Σχολών Δοξιάδη, που διδάσκει και συντήρηση. Η τριετής αυτή σχολή παύει να λειτουργεί το 1975. Στον Οργανισμό που φτιάχνει το Υπουργείο Πολιτισμού δημιουργείται μεν Διεύθυνση Συντηρήσεως αλλά λεκτικά αγνοείται η ειδικότητα των Συντηρητών. Στη θέση τους συνυπάρχουν οι «Ζωγράφοι Αναστηλώσεως» και οι «Μουσειακοί Γλύπτες και Ζωγράφοι». Από την εποχή του Νόβο σημαντικότερος ως σήμερα σταθμός είναι η λειτουργία από το 1985-86 του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Τ.Ε.Ι. Αθηνών. Η συγγραφέας ολοκληρώνει περιγράφοντας τα μαθήματα του Τμήματος και απαντώντας στην κριτική που του γίνεται. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Σωστή Συντήρηση Σημαίνει Συνδυασμένη Έρευνα Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Γιάννης Μανιάτης Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Μάρτος 1987 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Σωστή Συντήρηση Σημαίνει Συνδυασμένη Έρευνα Item Type Journal Article Author Γιάννης Μανιάτης URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/22-4.pdf Issue 22 Pages 22-28 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Μάρτος 1987 Language Ελληνικά Abstract Note Η σωστή συντήρηση των αρχαίων μνημείων και αντικειμένων είναι προϊόν συνδυασμένης προσπάθειας συντηρητών –καλλιτεχνών και συντηρητών– επιστημόνων που υποστηρίζονται από κάποιο ερευνητικό φυσικοχημικό εργαστήριο. Για κάποια ανασκαφικά ευρήματα, η συντήρηση έχει ρόλο σωστικό. Οργανικά υλικά που επέζησαν επί χιλιετίες κονιορτοποιούνται μόλις έρθουν σε επαφή με το οξυγόνο. Η ανασύσταση του βασιλικού υφάσματος της Βεργίνας και του Λευκαντιού από μια μάζα λάσπης έδωσε εκπληκτικά αποτελέσματα. Η φωτογράφιση με ακτίνες Χ και ένα εξοπλισμένο φυσικοχημικό εργαστήριο επέτρεψαν στους ανασκαφείς να διακρίνουν, μέσα από ένα μίγμα από σώμα και ρούχα, όλα τα μέρη της καταπληκτικής φορεσιάς και τα κοσμήματα της βασίλισσας Arnegonde που βρέθηκε το 1959 στις κρύπτες του Saint-Denis. Οι συστηματικές ραδιογραφήσεις στον Δημόκριτο αποκάλυψαν ότι τα περίεργα μπρούτζινα σκουριασμένα κομμάτια από το ναυάγιο των Αντικυθήρων ανήκαν σε εξαιρετικά πολύπλοκο αστρονομικό μηχανισμό με 32 γρανάζια. Εκτός από τη διάσωση και την εξασφάλιση της μακροβιότητας του αντικειμένου, η συντήρηση αποβλέπει και στην αποκατάσταση της αρχικής του μορφής. Όμως, οι επεμβάσεις που γίνονται, τα υλικά που χρησιμοποιούνται, ενδέχεται να καταστρέψουν κάποια πληροφορία ή και να παραπλανήσουν τη μετέπειτα εργαστηριακή έρευνα και χρονολόγηση. Ο συγγραφέας περιγράφει τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία αρχαιολογικών αντικειμένων ανάλογα με το υλικό τους, επισημαίνοντας τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν σε μελλοντική τεχνολογική τους εξέταση. Συζητούνται: τα υφάσματα, το έφυδρο ξύλο, το οστό και ελεφαντοστό, τα κεραμικά, τα μεταλλικά αντικείμενα, τα μάρμαρα, και τα ζωγραφικά έργα (πίνακες, εικόνες, τοιχογραφίες). Τη βελτίωση των αποτελεσμάτων της συντήρησης εξασφαλίζουν φυσικοχημικές τεχνικές: η φωτογράφιση με υπέρυθρο φως, η φωτογράφιση με μονοχρωματικό φως νατρίου, η μακρο- και μικρο-φωτογραφία, η φωτογράφιση με υπεριώδη ακτινοβολία, η ραδιογραφία και η νετρογραφία. Τις μεθόδους αυτές συνοδεύουν και αναλυτικές τεχνικές, ιδιαίτερα σημαντικές στην έρευνα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων συντήρησης. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Ο Ρόλος της Συντήρησης κατά την Ανασκαφή Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Μαρίνα Λυκιαρδοπούλου Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Μάρτιος 1987 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Ο Ρόλος της Συντήρησης κατά την Ανασκαφή Item Type Journal Article Author Μαρίνα Λυκιαρδοπούλου URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/22-6.pdf Issue 22 Pages 34-36 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Μάρτιος 1987 Language Ελληνικά Abstract Note Με τον όρο «αρχαιολογική συντήρηση» εννοούμε τις επεμβάσεις στο πεδίο της ανασκαφής, τα πρώτα σωστικά μέτρα με χαρακτήρα προληπτικό. Ο γενικός κανόνας είναι η διατήρηση, κατά την αποκάλυψη και αμέσως μετά, των συνθηκών που περιέβαλλαν τα αντικείμενα μέσα στη γη. Αυτή η διατήρηση θα εξασφαλίσει και τα σωστά αποτελέσματα των αναλύσεων της αρχαιομετρίας. Καθώς ο χαρακτήρας των επεμβάσεων είναι προσωρινός, η αρχή της αντιστρεψιμότητας των υλικών οφείλει να γίνεται σεβαστή. Η αύξηση των ανασκαφικών προγραμμάτων, που πολλαπλασιάζει τις περιπτώσεις καταστροφής, και η αύξηση του αριθμού των αρχαιομετρικών αναλύσεων, που πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο για λανθασμένα αποτελέσματα, είναι από τους σημαντικότερους λόγους που καθιστούν επιβεβλημένη την παρουσία της αρχαιολογικής συντήρησης στις ανασκαφές. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource <span>Βιβλιογραφία (ελληνόγλωση) Μουσειολογίας</span> Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Η Διάβρωση της Πέτρας και Πώς (Δεν) θα την Αποφύγετε Type The nature or genre of the resource Journal Article Creator An entity primarily responsible for making the resource Νικόλαος Μπελογιάννης Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource Μάρτιος 1987 Language A language of the resource Ελληνικά Zotero Title Η Διάβρωση της Πέτρας και Πώς (Δεν) θα την Αποφύγετε Item Type Journal Article Author Νικόλαος Μπελογιάννης URL https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/22-7.pdf Issue 22 Pages 37-39 Publication Title Αρχαιολογία και Τέχνες Date Μάρτιος 1987 Language Ελληνικά Abstract Note Για τη διάβρωση της πέτρας από την ατμοσφαιρική ρύπανση υπεύθυνος είναι ο άνθρωπος. Οι πιο συνηθισμένοι ρυπαντές είναι: α) τα οξείδια του αζώτου και β) τα οξείδια του θείου που αντιδρούν με το ανθρακικό ασβέστιο του μαρμάρου και του ασβεστόλιθου και σχηματίζουν γύψο (Ακρόπολη, Ελευσίνα, Αψίδα του Γαλέριου). Από τις μορφές φυσικής διάβρωσης η απλούστερη είναι ο παγετός που πλήττει πέτρες με λεπτούς πόρους (Αρχαία Πέλλα, Ναός Επικούριου Απόλλωνα, Ακρόπολη Καλύβας Νομού Ξάνθης). «Μάργες» ονομάζει η γεωλογία τις λασπόπετρες που διαβρώνονται ακόμη και από τη βροχή. Από τέτοιες πέτρες είναι συχνά κατασκευασμένα τα θεμέλια αρχαίων κτιρίων (Αρχαία Αγορά Αθήνας, Δελφοί). Την πιο «ύπουλη» μορφή διάβρωσης προκαλούν τα διαλυτά άλατα. Σε πορώδεις πέτρες το υλικό καταρρέει με μορφή ψιλής σκόνης, ενώ όλο και μεγαλύτερα κοιλώματα σχηματίζονται στην επιφάνεια. Αυτή η αρρώστια της πέτρας ονομάζεται «κυψέλωση» («alveolation»). Ένα μνημείο πάντως σπάνια εμφανίζει μόνο μία μορφή διάβρωσης (Β τοίχος της Ακρόπολης, Ακρόπολη της Λίνδου). Στην Ελλάδα, η στρατηγική στράφηκε κάποτε από την αντιμετώπιση του αποτελέσματος στην αντιμετώπιση του αιτίου. Μια χώρα με τόσα μνημεία θα χρειαζόταν ειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό και μεγάλα, πανάκριβα μηχανήματα. Αυτό το τελευταίο κάνει αδύνατη την ύπαρξη αποκεντρωμένων εργαστηρίων. Παρατίθεται σχετική βιβλιογραφία.